İçindekiler
Tedarik zincirinde bir hammaddenin temini ile tüketiciye ulaştığı ana kadar geçen süre ürünün oluşturulması ve sunulması süreci, karbon salımını artırır, masraflıdır ve kaynakların hızla tükenmesini çabuklaştırır. Tersine lojistik, bu süreçte tedarik zincirinden tüketiciye ulaşan ürünün, sonraki döngüye yeniden girmesi için, geri dönüşüm ve atık yönetimi anlamına gelir. Tersine lojistik, işletmelerin sürdürülebilirlik hedefleri için önemli bir araçtır. Bu nedenle, pek çok şirket, ürünlerinin geri dönüşümü ve yeniden kullanımı için tersine lojistik stratejilerini benimsemekte ve uygulamaktadır. Dünya genelinde geri dönüşüm, yeniden kullanım ve atık yönetimi gibi sonuçlara bakıldığında, her ülke için farklılık göstermekle birlikte; dünya genelinde geri dönüşüm oranı son 7 yılda %13,5’ten yaklaşık %20'ye kadar yükseldi. Sıklıkla, “yeşil lojistik” kavramıyla birlikte anılan tersine lojistik kavramını sizler için derledik.
Tersine Lojistik Nedir?
Tersine lojistik, ürünlerin veya malzemelerin tedarik zinciri içinde geri dönüşüm, yeniden kullanım, iade yönetimi ve atık yönetimi gibi süreçleri kapsayan bir lojistik yönetim stratejisidir. Ayrıca, en yalın ifadeyle: hammadde, yarı mamul veya ürün durumundaki malzemelerin yenilenmesi, yeniden üretilmesi, geri dönüştürülmesi, bakım ve tamirinin yapılması yoluyla değerlendirilmesi veya uygun koşulları sağlayacak şekilde bertaraf edilmesi olarak tanımlanabilir. Bir başka deyişle, tersine lojistik; mamüllerin tüketiciden yeniden temin edilerek, çevreye zarar vermeyecek biçimde geri kazandırılarak bertaraf edilmesi faaliyetlerini kapsayan bir çeşit lojistik süreçtir.
Bir başka Tersine Lojistik tanımı: *“Müşteri gereksinimlerini karşılamak üzere, üretim noktası ve tüketim noktaları arasındaki mal, hizmet ve ilgili bilgilerin ileri ve geri yöndeki akışları ile depolanmalarının etkin ve verimli bir şekilde plânlanması, uygulanması ve kontrolünü içeren tedârik zinciri süreci aşamasıdır.” *şeklinde ifade edilir. Bu tanıma göre işleyişte planlama, uygulama ve kontrol süreci vurgulanır. O halde, tersine lojistik süreçleri, ulusal ve uluslararası şekilde belirlenmiş standartlara ve hizmetin amacına uygun olarak planlama, uygulama ve kontrol içeren farklı süreçlerden oluşur. Ürünlerin tüketiciden ya da kullanıcılardan geri dönüşümünü veya yeniden kazanım sağlamak üzere geri alınması, toplanması, taşınması, ayrıştırılması, yeniden kullanımı veya yeniden dönüştürülmesi gibi faaliyetlerin tümü, tersine lojistik sistemini oluşturan bu süreçlerde gerçekleşir.
Tersine Lojistik ve Yeşil Lojistik Farkı
Tersine lojistik, en genel tanımıyla ürünlerin geri kazanımı için tüketiciden temini ile diğer süreçler boyu nakliyesi için yapılan çalışmaları ifade etmektedir. Yeşil lojistik ise lojistiğin çevresel, ekolojik etkilerini anlamak ve bu etkileri en aza indirmektir. Her iki kavramın da çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli olan lojistik faaliyetleri olması ortak yönleri olsa da iki kavram yaklaşımlar bakımından farklıdır.
Tersine lojistik, ürünlerin geri dönüşümü ve yeniden kullanımı gibi malzeme yönetimi ve atık azaltma faaliyetlerini merkeze alırken, yeşil lojistiğin odaklandığı konu lojistik faaliyetlerin çevre üzerindeki etkisini azaltmaktır. Tersine lojistikte amaç atık azaltma ve malzeme yönetimi gibi konuları ele alarak sürdürülebilirliğe katkıda bulunmaktır. Yeşil lojistik ise lojistik faaliyetlerin çevresel etkisini azaltarak sürdürülebilirliğe katkıda bulunma hedefi taşır. Bir başka ifadeyle, tersine lojistik, geri dönüşüm ve atık yönetimi faaliyetleri ile ilgilenirken, yeşil lojistik, lojistik faaliyetlerin çevresel etkisini azaltmayı hedeflemektedir.
Tersine lojistik, sürdürülebilirlik açısından önemli bir lojistik yönetim stratejisidir. İşletmelerin hem çevresel etkiyi azaltmalarına hem de maliyetlerini düşürmelerine yardımcı olmaktadır.
Tersine Lojistiğin İşletmeye Faydaları
İşletmeler, tedarik zincirinin son noktasından sonra tüketiciye ulaşan ürünleri toplayarak, geri dönüştürülebilir. Bu dönüşümde malzemeleri ayrıştırarak yeniden kullanmak veya yeniden dönüştürmek için uygun şekilde işleyerek çevreye karşı daha duyarlı bir tutum sergileyebilir. Bu tutum işletmenin sağlayacağı birçok faydayı da beraberinde getirir.
Dünya küresel iklim kriziyle çalkalanırken, işletmelerin tersine lojistikle geri dönüştürülebilir malzemeleri toplayarak geri dönüştürmesi, doğal kaynakların tüketimini azaltır ve atıkların çevreye zarar vermesini engeller ve işletmelerin sürdürülebilirliğe katkısına yardımcı olur. Tersine lojistik, sadece çevresel faydalar sağlamakla kalmaz, aynı zamanda şirketler için mali faydalar da yaratabilir.
Ayrıca, tersine lojistikte mamüller geri dönüştürülerek yeniden kullanıldığında, işletmelere mali faydalar sağlayabilir. Yeni malzemeler almak yerine, geri dönüştürülmüş hammaddenin kullanımı işletmenin mevcut kaynaklarını daha verimli bir şekilde kullanarak tasarruf etmesini sağlar. Tersine lojistik, müşterilerin ürünlerin geri dönüşümü ve çevresel faydaları hakkında daha bilinçli olmalarına katkı sağlar. Bu da sürdürülebilirlik farkındalığını artırmanın bir yoludur. Ayrıca rekabetteki işletmeler için de örnek teşkil eder. Bu yolla tersine lojistik faaliyetleri, müşterilerin işletmeye olan güvenini ve sadakatini artırarak müşteri iletişiminde olumlu etkiler yaratır. İşletmeler içinde bulundukları topluma ve dünyaya ilişkin duyarlılığını, çevresel faydalara katkıda bulunduklarını göstererek ortaya koyduğu için itibar yönetiminde artı puan kazanır. İşletmenin kurumsal sosyal sorumluluk yaklaşımı doğru yönetildiğinde itibara büyük ölçüde katkı sağladığından, işletmelerin tersine lojistikle elde edeceği en değerli fayda, uzun vadede itibarına sunacağı katkıdır.
